Telkari Nedir

TELKARİ NEDİR ?

Telkari ve altın gümüş işlemeciliği, ince telden takı süslemeciliğine verilen addır. Telkari' nin sözcük anlamı tel ile yapılan sanattır. İnce telden yapılan takı süslemeciliğidir Telkari'ye aynı zamanda 'vav işi' de denilmektedir.

Bu isim, Osmanlıca vav harfinin, uygulamada motif olarak sıkça kullanılmasından dolayı verilmiştir. Fakat bu tanım, tel ile yapılan her sanatsal çalışmanın telkari olduğu anlamını doğurmaz. Örnek olarak, 'Trabzon işi' hasır örgü bileziğe tel ile yapılmasına rağmen telkari denilmez. Yine, ağaç üzerine yollar açıp içine döverek tel gömme işinin de telkari olduğu sanılmaktadır; oysa bunun adı 'tenzil' sanatıdır.

Telkari sanatının bir diğer anılma biçimide çift işi'dir. Bu ismin kaynağı ise, işin yapımı sırasında parçaların teker teker biraraya getirilmesinde kullanılan, cımbıza benzer ancak ucu daha ince olan ve 'çift' olarak isimlendirilen alettir. 'Vav' ve 'çift işi' isimleri genellikle sanatkarlar, arasında kullanılır.

Gümüş takı çeşitleri; kemer, kolye, bilezik, küpe, iğne, başlık ve tılsımdır. Telkarideki motifler tabiatın Türk-İslam düşüncesi ile yorumlanışı ve Türk zevkini yansıtır. Beypazarı'nın takıda sembolü tılsımdır.

Geleneksel el sanatları içerisinde özel bir yere sahip olan telkari Türk kültüründeki süsleme anlayışının güzellik estetik ve zarafetinin bir simgesidir. Telkari ince tellerden şekil verilerek oluşturulan uçsuz bucaksız dünyanın sınırsız takı seçenekleri ile ölümsüzleştiği bir abide gibidir.

MİDYAT TELKARİ

Telkari'nin sözcük anlamı tel ile yapılan sanattır. Telkari işlemelerde ustalar potada erittikleri gümüş madenini kalıplara dökerek, elde edilen metali haddeden defalarca geçirirler. İstenilen kalınlıkta tel haline getirirler. Bu tellerden büyük bir sabırla sanat eseri ürünler yaparlar. Ayrıca gümüş ince levha haline getirilerek kemer, şekerlik, mücevher kutusu,silah kabzası,sigaralık, kalem, tepsi, fotoğraf çerçevesi, anahtarlık, künye, kaşık, kibritlik, takunya,vazo, tesbih, gondol, masa üstü isimlik,isimli yüzük vs. yapmaktadırlar. Telkari altın ve gümüş sanatı Selçuklu dönemi, özellikle Artukluların hüküm sürdüğü Mardin, Midyat ilçesi ve yöresinde gelişmiştir.